۲ ژوئیه ۲۰۲۶- یک مطالعه مقطعی گذشته‌نگر که در سپتامبر ۲۰۲۵ در مجله چشم‌پزشکی هند منتشر شد، نشان می‌دهد که سلول‌های شبه‌ماکروفاژی (MLCs) به عنوان یک نشانگر جانشین قابل‌اطمینان برای بهبودی بینایی و ساختاری در ادم ماکولا دیابتی (DME) عمل می‌کنند. به دنبال درمان هدفمند، میانگین تعداد این سلول‌ها به‌طور قابل‌توجهی از ۳۸۳.۷۵ به ۲۰۷.۰۰ کاهش می‌یابد که این امر شاخصی شفاف و قابل‌اندازه‌گیری از موفقیت درمان را در اختیار پزشکان قرار می‌دهد.

در حالی که تحقیقات پیشین حضور این سلول‌ها را در حد فاصل زجاجیه و شبکیه در بیماری‌های مختلف چشمی شناسایی کرده و افزایش آن‌ها را در ادم ماکولا دیابتی تأیید کرده بودند، همچنان یک شکاف بالینی قطعی در مورد نحوه واکنش طولی این نشانگرهای ایمنی به مداخلات درمانی وجود داشت. برای پاسخ به این موضوع، دکتر ساندارامورتی ستیشکومار و دکتر داناشری راترا از موسسه سانکارا نترالیا قصد داشتند تغییرات پویا و همبستگی بین تراکم این سلول‌ها و نتایج درمان‌های استاندارد را در بیمارانی با مراحل مختلف رتینوپاتی دیابتی بررسی کنند.

برای درک این موضوع، محققان در این مطالعۀ شش‌ ماهۀ مقطعی و گذشته‌نگر، با استفاده از آنژیوگرافی توموگرافی انسجام نوری (OCTA)، تعداد ۸۶ چشم مبتلا به دیابت نوع ۲ را در چهار گروه ارزیابی کردند: بدون رتینوپاتی، ادم ماکولا دیابتی درمان‌نشده، ادم ماکولا دیابتی تحت درمان با آنتی‌وی‌جی‌اف (anti-VEGF) و ادم ماکولا دیابتی تحت درمان با دگزامتازون.

محققان پس از حذف بیماران مبتلا به بیماری‌های رتینوپاتی پرولیفراتیو، جراحی‌های قبلی یا شرایط ماکولایی مداخله‌گر، شاخص‌های بالینی اصلی شامل تغییرات در تعداد MLC، تراکم سلولی، ضخامت مرکزی ساب‌فیلد (CST) و بهترین حدت بینایی اصلاح‌شده (BCVA) را اندازه‌گیری کردند.

یافته‌های بالینی کلیدی این مطالعه عبارتند از:

·     شدت بیماری: محققان دریافتند که تعداد پایه این سلول‌ها در چشم‌های بدون رتینوپاتی دیابتی از ۱۶۵.۰۶ به ۲۵۴.۱۲ در چشم‌های دارای ادم ماکولا دیابتی درمان‌نشده افزایش یافته است که مستقیماً منعکس‌کننده پیشرفت التهاب است.

·     اثربخشی آنتی‌وی‌جی‌اف: پژوهشگران نشان دادند که به دنبال تزریق‌ها، تعداد این سلول‌ها به‌طور قابل‌توجهی از ۳۸۳.۷۵ به ۲۰۷.۰۰ و ضخامت مرکزی ساب‌فیلد از ۳۹۸.۷۰ به ۳۴۲.۳۹ میکرومتر کاهش یافته که با بهبود چشمگیر حدت بینایی همسو است.

·     نتایج دگزامتازون: تحلیل‌ها نشان داد که ایمپلنت‌های استروئیدی نیز تراکم این سلول‌ها را به‌طور قابل‌توجهی از ۸.۳۷ به ۵.۲۰ سلول در میلی‌متر مربع و ضخامت ماکولا را از ۵۸۱.۶۳ به ۴۱۷.۷۱ میکرومتر کاهش داده و در کاهش التهاب موضعی عملکردی مشابه داشته‌اند.

·     همبستگی نشانگر زیستی: شواهد، یک ارتباط مثبت قوی بین تراکم این سلول‌ها و پارامترهای بالینی کلیدی از جمله سطح هموگلوبین گلیکوزیله، حدت بینایی و ضخامت فووآ[1](foveal) را تأییدکرد که قابلیت اطمینان آن‌ها را به عنوان شاخص‌های بیماری فعال تثبیت می‌کند.

نتایج نشان می‌دهد که سلول‌های شبه‌ماکروفاژی با بدتر شدن رتینوپاتی دیابتی به‌طور فعال افزایش می‌یابند و پس از مداخلات درمانی مؤثر، به‌طور میانگین بیش از ۱۳۹ سلول کاهش می‌یابند. این کاهش قابل‌توجه مستقیماً با بهبودهای ساختاری و عملکردی بینایی مرتبط است و بر کاربرد این سلول‌ها به عنوان یک نشانگر زیستی پویا برای ارزیابی فعالیت بیماری و ردیابی اثربخشی درمان تأکید می‌کند.

گنجاندن مشاهده غیرتهاجمی این سلول‌های ایمنی متحرک در ارزیابی‌های معمول تصویربرداری، ممکن است ابزار کمکی مفیدی را برای پیش‌بینی و پیگیری پاسخ‌های اولیه بیماران به درمان‌های دارویی در اختیار چشم پزشکان قرار دهد.

اگرچه فرآیند قطعه‌بندی دستی تصاویر و تحرک ذاتی این سلول‌ها متغیرهای مشاهده‌ای جزئی ایجاد می‌کند، اما بررسی تغییرات مورفولوژیک خاص و الگوهای مهاجرتی آن‌ها در گروه‌های طولی بزرگ‌تر می‌تواند ارزش تشخیصی نوظهور آن‌ها را دقیق‌تر کرده و بیش از پیش غنی سازد.

منبع:

https://medicaldialogues.in/ophthalmology/news/macrophage-like-cells-new-biomarker-for-diabetic-macular-edema-treatment-suggests-study-174187